Olej rzepakowy – Główne właściwości zdrowotne

1
10248
olej rzepakowy

Właściwości zdrowotne, jakie posiada olej rzepakowy są bardzo szerokie. Wpływa on m.in. na polepszenie kondycji serca, obniżenie złego cholesterolu, skuteczną ochronę skóry, zwiększenie zasobów energii, wzmocnienie ścianek komórkowych, zmniejszenie ryzyka wystąpienia raka, zapobieganie cukrzycy i utrzymanie sprawności umysłowej na wysokim poziomie. Zobacz co warto o nim wiedzieć.

Olej rzepakowy jest jadalnym składnikiem pochodzenia roślinnego, który uzyskiwany jest z niektórych odmian rzepaku. Uważa się, że może również pochodzić od niektórych odmian gorczycy. Z tego powodu jego nazwa nie jest na świecie jednolita, jednak ta najbardziej popularna pochodzi z łacińskiego rapum, oznaczającego rzepę. Rzepa, brukiew, kapusta i inne podobne im rośliny są blisko wiązane z dwoma głównymi odmianami, z których najczęściej wytwarza się olej rzepakowy.

Olej rzepakowy zastosowanie

Wiele krajach o umiarkowanym klimacie, położonych głównie na półkuli północnej, wytwarza się surowiec rzepaku, przeznaczony do produkcji oleju. Można takie uprawy spotkać zarówno w Ameryce, Azji, jak i Europie. Roczna produkcja oleju rzepakowego na świecie szacowana jest na około 58 mln ton. Warto również wiedzieć, że wśród roślinnych olejów w produkcji masowej tylko olej słonecznikowy posiada wyższą zawartość tłuszczów jednonienasyconych. W bardzo wielu kulturach był on przez wiele setek lat używany jako naturalny nośnik energii oraz produkt jadalny.

Olej rzepakowy posiada bardzo dużą ilość różnorodnych zastosowań, podobnie jak olej sojowy. Używany jest jako wielofunkcyjne paliwo odnawialne, a tym samym ekologiczny nośnik energii. Stosuje się go również do produkcji wielu finalnych produktów rynkowych, takich jak pomadki do ust, lubrykanty, biopaliwa, świeczki czy tusz.

W Polsce, najbardziej rozpoznawalnym zastosowaniem oleju rzepakowego jest niewątpliwie kuchnia, w której służy najczęściej do smażenia i pieczenia potraw. Olej rzepakowy posiada również wspaniałe właściwości zdrowotne, którymi nie mogą pochwalić się inne oleje naturalne. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich.

Olej rzepakowy wartości odżywcze

Bardzo ważny dla zachowania zdrowia tłuszcz roślinny to przede wszystkim zawarte w oleju rzepakowym niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, głównie linolowy omega-6 oraz linolenowy omega-3. Ludzki organizm wykorzystuje je do prawidłowej pracy serca i odpowiedniego funkcjonowania układu krwionośnego, a także niezakłóconej pracy nerek i regeneracji skóry ciała.

Warto przy tym zauważyć, że musimy je zdobywać z pożywienia, ponieważ organizm nie potrafi ich wytworzyć samodzielnie z innych związków. Oleje roślinne to podstawowe źródła tych kwasów, a wśród nich właśnie olej rzepakowy nierafinowany. Dla właściwości odżywczych bardzo ważna jest odpowiednia proporcja kwasów omega, która powinna wynosić ok.  dwóch – trzech części omega-6 do jednej części omega-3.

Olej rzepakowy tłoczony na zimno nierafinowany

Zimnotłoczony olej rzepakowyDla wielu współcześnie żyjących ludzi nie jest łatwo utrzymać taką proporcję w swojej diecie, która jest zwykle dość uboga w kwasy omega-3, natomiast zawiera duże ilości omega-6. Z tego względu warto polecić olej rzepakowy tłoczony na zimno nierafinowany, który posiada właściwy stosunek kwasów 2:1. Dla porównania olej sojowy to ok. 7:1, oliwa z oliwek ok. 10:1, a bardzo popularny w Polsce olej słonecznikowy to aż ok. 126:1. w tym względzie olej rzepakowy jest bardziej odpowiedni do stosowania w codziennej diecie, niż większość innych olejów roślinnych, poza olejem lnianym, który posiada więcej kwasów omega-3 niż omega-6.

Olej rzepakowy właściwości zdrowotne

  1. Olej rzepakowy tłoczony na zimno na obniżanie poziomu cholesterolu

Olej rzepakowy nie zawiera cholesterolu, który jest główną przyczyną wielu problemów zdrowotnych, głównie związanych z zakłóceniem prawidłowego działania układu krążenia. Pozwala on na obniżenie jego stężenia we krwi, a tym samym zabezpieczenie organizmu przed zablokowaniem tętnic i nadmiernym obciążeniem układu sercowo-naczyniowego. Nadmierny poziom cholesterolu może bowiem stanowić przyczynę miażdżycy, a także prowadzić do zawałów serca oraz udarów mózgu.

  1. Tłuszcz rzepakowy zapewnia dobrą kondycję pracy serca

Obecne w dobrym oleju rzepakowym kwasy tłuszczowe omeg-3 i omega-6 są uznawane za doskonałe składniki aktywne, pozwalające utrzymać właściwy poziom cholesterolu. Mimo, iż istnieje wiele dywagacji na temat ich prawidłowego poziomu, niewątpliwie każdy organizm potrzebuje ich do prawidłowego rozwoju. Olej rzepakowy zapewnia proporcje 2:1, które uznawane są za bardzo korzystne i nawet lepsze, niż w przypadku oliwy z oliwek. Dostarcza on również bardzo cennych fitosteroli, które wydatnie zmniejszają wchłanialność cholesterolu do krwi, szacunkowo zmniejszając jego poziom o 10-15%. Tym samym, olej rzepakowy przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania serca, wyraźnie zmniejszając jego obciążenie.

  1. Olej rzepakowy a zdrowie skóry

Olej rzepakowy, podobnie jak większość olejów roślinnych, jest bogaty w dobrze przyswajalną witaminę E, która jest absolutnie niezbędna dla utrzymania zdrowia i dobrej kondycji skóry. Witamina E jest bardzo skutecznym antyoksydantem, zapewniającym efektywną ochronę skóry przed szkodliwym i niszczącym działaniem wolnych rodników. Pozwala również utrzymać prawidłową elastyczność i delikatną gładkość, a także przyśpiesza gojenie się ran, redukuje plamy i znamiona, jak również spowalnia pojawianie się zmarszczek i zmniejsza widoczność blizn po trądziku. Olej rzepakowy sprawia tym samym, że wolne rodniki, będące jednymi z najbardziej niebezpiecznych związków w organizmie, mają bardzo ograniczoną zdolność niszczenia struktury skóry. Zapewnia on zatem zdrowszy i piękniejszy wygląd, niezależnie od wieku.

  1. Olej rzepakowy zapewnia lepsze funkcjonowanie ścianek komórkowych

Dobry olej rzepakowy, dostarczający organizmowi naturalnej witaminy E, zapewnia wzmocnioną ochronę ścianek komórkowych w całym organizmie, a tym samym zwiększa odporność na działanie wielu toksyn i szkodliwych obcych substancji. Wpłynięcie na poprawę działania układu odpornościowego zmniejsza prawdopodobieństwo występowania różnorodnych chorób i dolegliwości zdrowotnych.

  1. Kwasy tłuszczowe rzepaku powodują obniżenie ryzyka cukrzycy

Zawarte w zdrowym oleju rzepakowym jednonienasycone kwasy tłuszczowe pomagają nie tylko zapobiec ciężkim chorobom serca, ale również wspomagają utrzymanie we krwi prawidłowego poziomu glukozy. Prawidłowy metabolizm organizmu utrzymuje glukozę i insulinę na właściwym poziomie, dzięki czemu osoby cierpiące na chorobę cukrzycową są w mniejszym stopniu narażone na wahania ich poziomu we krwi. Tym samym, olej rzepakowy wyraźnie zmniejsza wiele problemów o charakterze diabetologicznym, ułatwiając codzienne funkcjonowanie pacjentów.

  1. Olej z rzepaku daje zwiększenie zasobów energetycznych

Dzięki olejowi rzepakowemu, a w szczególności wpływaniu na obniżenie cholesterolu oraz zwiększeniu ilości naturalnych przeciwutleniaczy, organizm uzyskuje lepszą zdolność w zakresie procesów metabolicznych, a tym samym uzyskuje znacznie wyższy potencjał energetyczny. Sprawia on, że ciało zyskuje więcej siły i witalności, jak również jest zdolne do większego wysiłku, bez ryzyka uszkodzenia układu sercowo-naczyniowego.

  1. Kwasy tłuszczowe rzepaku zapewniają lepsze funkcjonowanie mózgu

Jak wiadomo, wraz z wiekiem wiele funkcji poznawczych ulega stępieniu, a praca mózgu staje się coraz wolniejsza. Częstym objawem starości jest również tzw. starcza demencja lub choroba Alzheimera. Zawarte w oleju rzepakowym przeciwutleniacze pozwalają zwalczać wolne rodniki, w dużej części odpowiedzialne za uszkodzenia połączeń nerwowych, a tym samym przyczyniające się do obniżenia sprawności intelektualnych. Można zatem uznać, że olej rzepakowy to naturalny środek odżywczy, o sprawdzonych właściwościach zapobiegających starzeniu centralnego układu nerwowego oraz obniżającego prawdopodobieństwo wystąpienia starczych chorób umysłowych.

  1. Tłuszcze z rzepaku wpływają na obniżenie ryzyka nowotworu

Jak powszechnie wiadomo, naturalne antyoksydanty są bardzo skuteczne w profilaktyce nowotworowej, dlatego olej rzepakowy, dostarczający wysokiej jakości witaminy E przyczynia się do obniżenia ryzyka wystąpienie tego typu choroby. Jej wysoki poziom zapewnia również spowolnienie postępów już zaistniałej choroby, a także przyśpiesza proces regeneracji po kuracji farmakologicznej.

  1. Olej rzepakowy na obniżenie ryzyka cukrzycy

Zawarte w oleju rzepakowym jednonienasycone kwasy tłuszczowe pomagają nie tylko zapobiec ciężkim chorobom serca, ale również wspomagają utrzymanie we krwi prawidłowego poziomu glukozy. Prawidłowy metabolizm organizmu utrzymuje glukozę i insulinę na właściwym poziomie, dzięki czemu osoby cierpiące na chorobę cukrzycową są w mniejszym stopniu narażone na wahania ich poziomu we krwi. tym samym, olej rzepakowy wyraźnie zmniejsza wiele problemów o charakterze diabetologicznym, ułatwiając codzienne funkcjonowanie pacjentów.

Olej rzepakowy szkodliwy?

Wiele osób ma wątpliwości i często zadaje pytanie czy olej rzepakowy jest zdrowy. Żeby znaleźć właściwą odpowiedź warto sięgnąć do faktów. Dlaczego zatem ten popularny w Polsce tłuszcz uważany jest przez wielu specjalistów za korzystny dla naszego zdrowia? Świadczy o tym kilka faktów:

Fakt nr 1 – Olej rzepakowy stanowi wprost idealne, pod względem żywieniowym, proporcje  pomiędzy kwasem tłuszczowym omega-3, a omega-6, która wynosi 1:2. Warto tu wspomnieć, że dieta społeczeństw w gospodarkach rozwiniętych cierpi najczęściej na niedobory kwasów omega-3, z czego pojawiać się może wiele kłopotów zdrowotnych. Tłuszcze rzepaku dostarczają zatem optymalnych ilości obydwu składników.

Fakt nr 2 – Ziarno rzepaku, z którego tłoczony jest olej spożywczy, zawiera spore ilości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), szczególnie należących do grupy omega-3. Zawartość tego składnika diety w jednej dawce jest nawet 10 razy większa, niż w oliwie z oliwek. Warto tu wspomnieć, że ludzki organizm nie jest w stanie wytworzyć tego rodzaju tłuszczu samodzielnie i trzeba go dostarczać wraz z dietą. NNKT wpływają na wiele funkcji organizmu, m.in. na prawidłowy poziom cholesterolu we krwi oraz dostarczanie energii.

Fakt nr 3 -Zawarty w rzepaku tłuszcz tylko w niewielkim stopniu zawiera nasycone kwasy tłuszczowe, które stanowią jedną z przyczyn zwiększonego ryzyka chorób serca.

Fakt nr 4 – Olej rzepakowy zawiera wiele cennych i korzystnych składników odżywczych, takich jak witamina E czy sterole, które zmniejszają wchłanianie cholesterolu w jelitach. Związki te mają ponadto właściwości przeciwutleniające, które chronią organizm przed wieloma chorobami oraz przedwczesnymi procesami starzenia.

Jak widać, zawarte w rzepaku tłuszcze mogą być bardzo cenne dla naszego organizmu. Wszystko jednak zależy od ilości i jakości spożywanego oleju. Czym innym jest zimno-tłoczony olej, którego spożywamy jako dodatku do sałatek, a czym innym olej rafinowany i wielokrotnie podgrzewany do wysokich temperatur podczas smażenia. Dbając o własne zdrowie i dobrą dietę warto jak zawsze kierować się umiarem i rozsądkiem.

Opinie na temat oleju rzepakowego

rzepakRzepak to bardzo charakterystyczna na żółto kwitnąca roślina, posiadająca bardzo cenne czarne nasiona. Właśnie z nich tłoczy się na zimno olej rzepakowy, który wbrew obiegowym opiniom jest bardzo pożywny i zdrowy. W ostatnich latach nie był on dostatecznie doceniany, ale należy uznać to za wieli błąd. Wśród wielu właściwości pozwala m.in. zmniejszać zawartość złego cholesterolu w organizmie i sprzyjać zachowaniu młodego wyglądu.

Olej rzepakowy prawdopodobnie nie cieszy się zbyt dobrą opinią, ponieważ w przeszłości mógł zawierać szkodliwy kwas eurykowy. Obecnie uprawiane są odmiany rzepaku, które nie zawierają tego związku, więc podstawowy problem został wyeliminowany. Niestety znajomość jego właściwości i przydatności spożywczej jest jeszcze w Polsce bardzo mała.

Obecnie wytwarzany w Polsce olej rzepakowy nie powstaje z odmian modyfikowanych genetycznie GMO, a jedynie specjalnie wyselekcjonowanych. Dzięki temu wyjątkowy skład kwasów tłuszczowych zmienił się na korzyść zdrowotną, gdyż przede wszystkim zwiększyła się zawartość bardzo cennych dla naszego zdrowia kwasów oleinowego, a także linolowego i linolenowego. Do wyprodukowania jednego litra gotowego produktu spożywczego potrzeba do 3 kg nasion rzepaku.

Olej rzepakowy tłoczony na zimno gdzie kupić

Tłoczony na zimno olej z rzepaku można przede wszystkim kupić w sklepach ze zdrową żywnością. Coraz częściej pojawia się także na wydzielonych stosikach w supermarketach. Największy wybór jest oczywiście w sklepach internetowych, gdzie można znaleźć produkty od rożnych producentów i w rożnej pojemności.

Olej rzepakowy cena

Cena oleju rzepakowego zależna jest od kilku czynników, a przede wszystkim od producenta, rodzaju, pojemności oraz sklepu. Rafinowany olej rzepakowy, przeznaczony do smażenia, można już kupić w cenie ok. 4-5 zł za litr. Najbardziej popularny olej rzepakowy kujawski kosztuje ok. 5-7 zł za litr i jest również dostępny w większych butelkach.

Decydując się na nieoczyszczony olej rzepakowy, wytłoczony na zimno, trzeba się liczyć z wydatkiem ok. 10-30 zł za litr. Różnice w tym zakresie mogą być dość znaczne i mogą wynikać z jakości produktu oraz marki producentów.

Dawkowanie oleju rzepakowego

W przypadku tłoczonego na zimno i nierafinowanego oleju rzepakowego najczęściej zaleca się spożywać ok. 2 łyżki dziennie, w przypadku diety z obniżoną ilością kalorii, a przy normalnej diecie ok. 3 łyżek. Dawki warto rozbić na 2-3 w ciągu dnia. Ze względu na większe zapotrzebowanie na kwasy omega-3, kobiety w ciąży mogą zwiększyć spożycie oleju rzepakowego, szczególnie w przypadku braku innych suplementów, bogatych w ten ważny dla rozwoju dziecka składnik odżywczy.

Co jeszcze warto wiedzieć na temat oleju z rzepaku

Na przestrzeni ostatnich lat pojawiało się wiele negatywnych opinii o oleju rzepakowym i jego wpływie na kondycję zdrowotną organizmu. Istnieją również pewne dowody, że poziom cennych kwasów omega-3 obniża się wyraźnie w wyniku poddawania oleju obróbce termicznej, a tym samym zmniejsza się jego przydatność zdrowotna.

Należy jednak uznać, że olej rzepakowy coraz częściej jest doceniany i bywa włączany nie tylko jako cenny składnik diety, ale również ingredient wielu kosmetyków naturalnych. Warto przy tym pamiętać, że podstawą zdrowego żywienia oraz skutecznej pielęgnacji jest zachowanie właściwej równowagi, pomiędzy poszczególnymi elementami, które nigdy nie powinny występować w nadmiarze. W tym celu należy zapewnić sobie dostęp do najwyższej jakości produktów i zawsze korzystać z nich w rozsądnym zakresie.

 

Źródła:

1. Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. Treść w języku angielskim (English)
2. Mojska H. Kwasy tłuszczowe w tłuszczach roślinnych  http://pokochajolejrzepakowy.eu/kwasy-tluszczowe-tluszczach-roslinnych-zwierzecych/
3. Ledochowska E., Hazuka Z., Przemiany termooksydatywne wybranych olejów oliwkowych i oleju rzepakowego zachodzące w czasie ogrzewania i smażenia”. 2006, Tłuszcze Jadalne, 41 (3-4), 193-204
4. Wroniak M.: „Studia nad wpływem wybranych czynników na wartość żywieniową, cechy jakościowe, w tym stabilność oksydatywną i bezpieczeństwo oleju rzepakowego tłoczonego na zimno”. 2013, Rozprawa habilitacyjna, Wydawnictwo SGGW, Warszawa, 140 str. ISBN 978-83-7583-493-2
5. Stanisław Kohlmünzer: Farmakognozja: podręcznik dla studentów farmacji. Wyd. V unowocześnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003, s. 669.
6. Obiedzińska A., Waszkiewicz-Robak B. Oleje tłoczone na zimno jako żywność funkcjonalna. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość. 2012, 1 (80), 27-44
7. Wroniak M.: Wartość żywieniowa olejów rzepakowych tłoczonych na zimno. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość. 2012, (6) 85, 79-92
8. Zychnowska M., Pietrzak M, Krygier K. Porównanie jakości oleju rzepakowego tłoczonego na zimno i rafinowanego.
Hanna Kunachowicz; Beata Przygoda; Irena Nadolna; Krystyna Iwanow: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 304-306. ISBN 978-83-200-5311-1
9. Wroniak M., Kwiatkowska M., Krygier K. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość. Charakterystyka wybranych olejów tłoczonych na zimno. 2006, 2 (47), 46-58.

1 KOMENTARZ

  1. Aptekarz Polski pisze tak: “Olej rzepakowy oczyszczony (Rapae oleum raffinatum) jest żółtą, przezroczystą cieczą o swoistym zapachu i smaku. Olej rzepakowy otrzymuje się z nasion dwóch gatunków roślin rzepaku
    i rzepiku, przez tłoczenie na zimno i rafinowanie. Miesza się z chloroformem, bardzo trudno rozpuszcza się w etanolu. Stosowany do sporządzania roztworów olejowych, emulsji, mazideł, maści i mydeł.”

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wstaw swój comentarz!
Wpisz tutaj swoje imię

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.